กรมอนามัย เผยสารหนูพบในแหล่งน้ำธรรมชาติ ย้ำประชาชน “รู้ทันสารหนู ป้องกันได้”

          กรมอนามัย เผยถึงการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอุปโภคบริโภค โดยเฉพาะในแม่น้ำ น้ำบาดาลในพื้นที่เสี่ยง รวมถึงติดตามคุณภาพอาหารและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ค่าปริมาณสารหนูอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยตามที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด พร้อมแนะนำประชาชนที่ใช้น้ำบาดาลควรตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างสม่ำเสมอ และติดตามประกาศจากหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่อย่างใกล้ชิด

           แพทย์หญิงอัมพร  เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย เปิดเผยว่า ความจริงแล้วสารหนู (Arsenic) เป็นสารที่พบได้ทั้งในชนิดอินทรีย์ (Organic Arsenic) และอนินทรีย์ (Inorganic Arsenic) โดยสารหนูชนิดอินทรีย์มักพบในสิ่งมีชีวิต โดยเฉพาะสัตว์น้ำและสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น ปลา กุ้ง หอย ปู และสาหร่ายทะเล เนื่องจากสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ สามารถสะสมสารหนูจากสิ่งแวดล้อม มีความเป็นพิษต่ำและไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ หากกินในปริมาณปกติ สำหรับสารหนูชนิดอนินทรีย์เป็นชนิดที่มีผลกระทบต่อสุขภาพมากกว่า พบได้ตามธรรมชาติในดิน หิน และน้ำใต้ดิน รวมถึงอาจปนเปื้อนจากกิจกรรมทางอุตสาหกรรมและการเกษตร แม้ในปริมาณน้อยอาจไม่ก่อให้เกิดอาการทันที แต่หากได้รับสะสมในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างรุนแรง

          “ทั้งนี้ สารหนูสามารถเข้าสู่ร่างกายได้ 4 ช่องทาง ดังนี้ 1) การดื่มน้ำที่ปนเปื้อนสารหนู โดยเฉพาะน้ำบาดาลบางพื้นที่ 2) การบริโภคอาหารที่ปนเปื้อน เช่น ข้าว พืชผัก หรือสัตว์น้ำที่สะสมสารหนูจากสิ่งแวดล้อม 3) การหายใจเอาฝุ่นหรือควันจากอุตสาหกรรมบางประเภท 4) การสัมผัสทางผิวหนังในพื้นที่ปนเปื้อน อาการของการได้รับสารหนู จะมี 2 ลักษณะ คือ หากได้รับแบบเฉียบพลัน จะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสียรุนแรง อ่อนเพลีย ความดันต่ำ หากได้รับแบบระยะยาวหรือเรื้อรัง ผิวหนังคล้ำ มีจุดด่างดำที่ฝ่ามือฝ่าเท้า ชาปลายมือปลายเท้า เสี่ยงโรคหัวใจ โรคระบบประสาท เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ สารหนูถือเป็นภัยเงียบ อาการอาจไม่แสดงทันที แต่สะสมจนก่อให้เกิดโรคระยะยาวได้” อธิบดีกรมอนามัย กล่าว

              แพทย์หญิงอัมพร กล่าวในตอนท้ายว่า  กรมอนามัยได้เล็งเห็นความสำคัญโดยมีการเฝ้าระวังคุณภาพแหล่งน้ำที่ประชาชนใช้ให้มีการผ่านมาตรฐานคุณภาพน้ำประปาดื่มได้ โดยกำชับให้หน่วยงานในพื้นที่ที่ใช้น้ำจากแม่น้ำที่ปนเปื้อน แหล่งน้ำบาดาลในกระบวนการผลิดประปาต้องมีการตรวจคุณภาพน้ำให้เป็นไปตามเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย 2563 ประชาชนในพื้นที่ที่อยู่ใกล้แหล่งที่ปนเปื้อนสารหนูกรณีนำผักมาปรุงประกอบอาหารควรล้างให้สะอาดก่อนนำมารับประทาน บริโภคอาหารที่หลากหลาย หากมีอาการผิดปกติเรื้อรัง ควรพบแพทย์ทันที หากอยู่ในพื้นที่เสี่ยงแหล่งน้ำที่ปนเปื้อนสารหนูควรติดตามข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณสุขอย่างใกล้ชิด
เพราะการรู้เท่าทันและป้องกันตนเองตั้งแต่วันนี้ คือการปกป้องสุขภาพของตนเองและครอบครัวในระยะยาวต่อไป

***

กรมอนามัย / 3 มีนาคม 2569